Атлетска репрезентација на FYROM?!!

We are only as strong as we are united, as weak as we are divided.’ — Albus Dumbledore

(во Harry Potter and the Goblet of Fire од J.K. Rowling)

            Ние сме онолку силни колку што сме обединети, онолку слаби колку што сме разединети. Ја почнав оваа статија со цитат од проф. Дамблдор, фиктивен лик од серијалот за Хари Потер на Ј.К.Роулинг, ќе се потрудам да образолажам во текот на статијата доволно јасно за да ме разберете зошто вака стартувам.

            Не знам кој ќе ме чита и колку од вас кои сега ова го читате сте постари или доволно помлади од мене за да се сеќавате или воопшто да не знаете дека имаше период кога за да се излезе било каде надвор од Македонија беше потребна виза (освен за Србија, Албанија и Бугарија, можеби и за уште две-три земји кои се нерелевантни за нас или за идејата на оваа статија). Значи тогаш “чекање за виза“, значеше ЧЕКАЊЕ за виза. Особено летно време за одмор кај нашиот јужен сосед. И тоа не чинеше само време и дремење во колони пред амбасади, туку и многу пари и голема шанса да бидете вратени дома без одобрена виза и без пари, со потрошено време и нервози.

IMG-1

девојките од Атлетска Репрезентација на Македонија пред споменикот на Филип II

            Тоа значеше дека ние атлетичарите и репрезентативци, освен што бевме во постојана неизвесност од нашата Федерација која секогаш го најавува составот на тимот во 5 до 12, бевме во дополнителна неизвесност и за тоа дека и покрај тоа што сме успеале да влеземе во тимот на репрезентација, сепак да бидеме одбиени за виза. И тоа ми е темата за оваа статија, со вас да споделам неколку (од многу) примери на кои и јас како дел од тој тим сум се чувствувала мизерно и понижено од кого стигнеме, само затоа што сме Македонци.

            Во 2007 година требаше да патуваме за Швајцарија на Светско првенство во планинско трчање. Со воз. Се сеќавам дека беше пладневен воз до Белград, а потоа требаше да се префрлиме во “европски“ воз. Од амбасадата ни закажале подигање на визите некаде во 10 часот.  Така сите спакувани, со куферите и со пасоши како бегалци, дремевме уште од 9:30 пред амбасада, за да бидеме на време. Планот беше дека ние, некои 10-15 души ќе поминеме на ред до кај 11:30 и од таму директ со такси на Железничка. И така чекавме на сонцето (лето беше) пред амбасада и помина 10:00, па помина 10:30, 10:45 почна да не фаќа нервоза. Во образложението во барањето за виза, нашите водачи на пат образложиле која е причината на нашето патување и дека патуваме со воз кој тргнува од 12:00. Одиме на натпревар како репрезентативци, што им треба толку, или можеби откако ќе влеземе, брзо ќе оди работата, сеуште има време до 11:30, се надевавме ние додека дремевме на жешкото пред амбасада. И конечно, некаде околу 11 часот се смилуваа да не примат внатре, за набрзо да ни  дојдат нашите водачи и да ни кажат дека визите не ни се одобрени. Зошто и како не се ни сеќавам, ниту тогаш, како незрело детиште ми било важно. Важно дека сега со истиот спакуван куфер треба да си се вратам дома, од каде утрово се испративме со родителите бидејќи одиме на долг пат – дотогаш, иако имав патувано многу, најдалеку што имавме патувано беше Турција, на натпревари исклучиво низ Балканот. Се сеќавам дека мразев сѐ и секого, Европска Унија и арогантните, бесчувствителни Швајцарци на чиј праг дремеа дечишта желни за натпревар, ја мразев и Македонија и самата себе што сум се родила во ваква утепана земја која никој не ја сака. Мислев дека никогаш нема да може да излезем подалеку од Балканот.

            Но и следната година Швајцарците беа домаќини на уште едно Светско првенство. И овој пат, на наше неверување добивме виза. Овој пат не кажував на никого дека одам за Швајцарија на натпревар, бидејќи од долгогодишно искуство со наша репрезентација, не бев сигурна дека одам додека всушност не стапнам во хотелот во Швајцарија (или каде и да одевме). А овој пат одевме со авион, ако добро се сеќавам тоа ми беше прв пат да летам со авион, а тогаш со авион патуваа само поимотните луѓе и ретко кој патуваше така. Тука се надоврзува мојата следна приказна за Македонците. Кога стигнавме таму, не пречекаа со нивен превоз за да не однесат во едно преубаво, идилично планинско градче во близина на Сент Мориц. И насекаде каде што не носеа подоцна, дали на тренинг или на патеката за трка, секаде не следеше и полициска патрола. Се чувствуваме вистински привилегирани, како специјална делегација или некои ѕвезди. Сè додека на една пауза имавме прилика да разговараме со едни од полицајците кои не следеа наоколу. И во текот на разговорот, тие ни спомнаа дека се фасцинирани од нас, колку сме непосредни, бидејќи секогаш бевме најгласни и расположени и насмеани. Прво го сфативме како комплимент, што всушност и беше, но подоцна од разговорот сфативме што всушност тие мислеле. Тие си имале претстава дека треба да обезбедуваат некои деликвенти или терористи од Македонија кои каде и да одат прават проблеми. “Ама вие сте поинакви, не сте како тие другите што ги знаме тука.“ – рече едниот, внимателно одмерувајќи си ги зборовите да не греши, да не нè навреди, забележувајќи една огромна тетоважа со крст на еден од нашите репрезентативци, го знаете како МС. “Вие сте христијани.“ Ние повторно не разбравме што сака да каже, точно дека во Македонија мнозинското населени е хрстијанско, но каква врска има тоа, на крајот на краиштата и јас не сум религиозна личност. “Па тие другите, муслимани, тие Македонците што доаѓаат тука, прават многу проблеми, мислевме дека сите се такви во Македонија.“ – ни објасни едниот. Аха, ок, значи тие таму што прават проблеми, тука не се претставуваат како Македонци, ама таму се Македоници. И затоа Европа не смета за криминалци недостојни за влез во нивната ценета унија. ОК, се ни беше јасно од тука понатаму. Веројатно и на вас кои читате не треба да ви образложувам детално. После тоа и полициската патрола за која мислевме дека нѐ следи бидејќи сме ѕвезди, не нѐ следеше повеќе.

Светско првенство, Италија - WMRC Italy '12

Светско првенство, Италија – WMRC Italy ’12

            За следнава случка ќе се вратам уште некоја година наназад, но бидејќи не се сеќавам на точната година, ќе ви кажам само груб период помеѓу 2002-2005. Знам само дека беше некоја младинска Балканијада. На наше огромно задоволство и изненадување, еден од нашите колеги-репрезентативци освои бронзена медала во трискок. Македонија да освои медала на било какво првенство беше и сеуште е поретко и од дијамант, па може да ја замислите радоста на целиот тим. Сите се појавиме на трибини кога беше свеченото доделување на медалите и гласно викаме и навиваме со Македонски навивачки песни, извикувајќи МАКЕДОНИЈА!!! Еден од тренерите кои ни беше водач не опомена да не навиме толку гласно и да не провоцираме. Повеќето не го ни слушнаа, бидејќи бевме на стадион, на натпревар каде нема ништо понормално од гласно навивање, нели? И конечно, коментаторот по кусата најава, го повика на пиедестал третопласираниот наш троскокаш од Македонија. Урлавме до бесвест, не се слушавме меѓу себе. Јас секогаш на репрезентативни натпревари носам големо Македонско знаме и во целата возбуда, брзо му го додадов знамето на нашиот медалист за да се качи на пиедестал. Во тој момент истиот тој тренер кој ви го споменав погоре (моментално го држат како селектор на репрезетација) му го оттргна насилно знамето од рака на атлетичарот и повторно ни свика: “што ви на вас, што провоцирате, што се срамите со знаме да се качува на пиедестал, кај се видело!!“. Прво, бевме премноу расположени и возбудени, второ бевме зелени дечишта за да се расправаме со таа личност која се срами од сопствената земја, од сопствениот успех. Макар еднаш во животот да сте гледале било каков натпревар, ќе знаете дека репрезентативците гордо се качуваат на пиедестал со знамето на земјата која ја претставуваат. Тука само ќе завршам со една квота од нашиот револуционер Гоце Делчев: “Јас не познавам друг народ кој повеќе страдал од предавствата на своите синови-изроди како македонскиот”.

            Нешто слично ми се случи на Светското првенство во полумаратон, 2014 во Копенхаген. Имено, секој репрезентативец мора да потпише еден вид на договор/согласност со Интернационалната Атлетска Федерација (IAAF) дека ќе ги почитува нивните правила и ќе настапува во духот на ферплејот. Краток формулар, една страничка, воглавно се потполнуваат лични информации за репрезентативецот, име, презиме, држава за која настапуваш и потпис долу дека се согласуваш дека ќе трчаш според правилата. Мене ми го донесе Секретарот на нашата федераци, бидејќи тој беше и официјлно лице на овој натпревар за наша репрезентација. Го потполнував додека седевме на кафе во фоајето на хотелот. Кога стигнав на линија на која требаше да пополнам држава, јас почнав да пишувам Република Македонија (Republic of Macedonia), кога Секретарот ме опомена да потполнам со ФИРОМ. Прво мислев дека ме зеза и се насмеав, за да веднаш ми каже дека е сериозен и дека ние не сме дојдени тука да водиме политика, туку да трчаме. Јас се извинувам што можеби ќе ви звучам детинесто, неуко и наивно, ама како тоа прашањето за мојот личен идентитет е политика? Значи на линијата на натпреварувачи стојат име, презиме и земја на секој учесник, како знак на идентфикација до резултатот и пласманот на секој натпреварувач. За мене, Весна Кираџиева – Македонија е идентитет за кој јас самата одлучувам, затоа што на крајот стои мој потпис. За мене е нелогично да се потпишам на туѓо барање како Стојна Стојнеска – Република Банана? Јас се идентификувам така како што ме крстиле, како што ми пишува на извод од матично и како што се потпишуам од кога сум научила да пишувам. Откако зјапав дваесетина секунди во празното поле за држава, срцето не ми даваше јас, со своја рака да пишам ФИРОМ и долу да се потпишам на тоа. Нормално дека си се потпишав со R. Macedonia, а за да не се расправам на сред Копенхаген, на Секретарот му го дадов така и му реков доколку тој сака нека корегира или доколку им пречи на официјалите од IAAF, тие нека го променат делот каде стои името на земјата која ја претставувам.

дефиле на ЕП, Германија, Zell am H.-Germany '08

дефиле на ЕП, Германија, Zell am H.-Germany ’08

            Следниот пример кој ќе го споделам не е од мое лично искуство, туку од искуството на мојот брат Александар Кираџиев, исто така шампион и репрезентативец на Македонија некои 18 години. Беа на младинско првенство кај нашиот јужен сосед и бидејќи на нашите дресови пишувало Македонија, судиите и официјалните лица од организацијата ги натерале сите атлетичари да ги облечат дресовите наопаку или ќе бидат дисквалификувани. Бидејќи помеѓу водачите на нашата репрезентација никогаш немало храбри лидери (како што претпоставувам веќе заклучивте од досега споменатото) за да макар на мили секунда се споротивстават на ваквата малтретажа на децата од својот тим, нашите младинци (сите деца под 18 години) ги соблекле дресовите и трчале со дресови наопаку. Ова се случува во 21 век, време на демократија и слобода на изразување, во земја на Европска унија, знаете, онаму каде што проповедаат слобода и демократија.

 За да ја заокружам оваа тема, ќе споделам само уште една приказна од многуте. На едно првенство во Бугарија, на дефилето на свечено отворање, откако ја видовме таблата со натписот на нашата земја, цела репрезентација го бојкотиравме дефилето додека не ни ја заменат со табла на која пишува Р. Македонија. Да бидам искрена, ова да ни се случеше во Германија или Швајцарија, немаше да се буниме, тие се роботи, прават сѐ како што им е кажано. Ама со истата екипа која беше во организацијата на првенството се имавме дружено пријателски на многу трки претходно и кога видовме ФИРОМ од нив како домаќини, можете да замислите колку бевме навредени. Сите репрезентации гледаа во нас бидејќи целото дефиле се пролонгираше бидејќи ние не пројдовме според протокол. Освен тоа, сме биле на натпревари и на дефиле и во Германија и во Италија и во Турција и сите тие на таблата нè потпишуваа како Македонија. Освен нашите четири соседни земји. Само на нивните натпревари ние бевме ФИРОМ. Нашите водичи, повторно нас нè обвинуваа, дека само се буниме, водиме политика кога тоа не е наша работа и дека Интернационалната федерација може да го суспендира целиот тим за ова. Искрено, мислам дека на никој од нас не ни беше важно тоа – за нас атлетичарите ништо не значеше ако не суспендираат, освен можеби ќе прошуштевме два-три интернационални натпревара. Стипендија не земавме, опрема или било каков друг надомест, па кога нема што да изгубите, нема од што да се плашите. Што не е случај со официјалите од федерација. Нив Интернационална федерација ги финансира и суспендирање за целиот тим ќе значеше дека тие нема да си ги добијат парите кои патем треба да ги распоредат и за клубовите и за атлетичарите, но не го прават тоа. И така помина уште еден натпревар кога нашите се срамеа дека сме Македонци. Самите си ја исчкртавме таблата напред во делот каде пишуваше ФИРО и оставивме да стои само Македонија и продолживме со дефилето.

            Наскоро ќе имаме шанса повторно да одлучиме помеѓу она што е лесно, а што е правилно. Ова е кога нашите одлуки се најважни, кога она што е погрешно е лесно, а она што е правилно носи нова неизвесност и звучи опасно. Ова е одлука со која треба да живееме понатаму. И кога ќе зборуваме и раскажуваме за ова на нашите деца и внуци за 20-50 години од сега, треба да зборуваме со гордост, а не да се срамиме или да лажеме за нашите одлуки.

WMRC, Italy '12

WMRC, Italy ’12

            Знам дека повеќето ќе ми кажете, ама тоа е само еден збор плус, барем нема да бидеме ФИРОМ, дека е подобра опција од оваа. Всушност, сѐ кај нас е САМО. САМО мал дел од Егејска Македонија, САМО мал дел од Пиринска Македонија, САМО мал дел од Охридско и Преспанско езеро, САМО Прохор Пчински, САМО осум краци на сонцето на знамето, САМО јазикот во западна Македонија, САМО двојазичност во цела Македонија, САМО автопатот, САМО аеродромот, САМО Македонија… Македонија? Што е тоа – Атлантида, некоја потоната митска земја од легендите за античка Грција? А обрачот се стеснува сè повеќе. Едно време се сеќавам дека по историја учевме како кралството на Александар Македонецот се протегало на три континенти. Не знам што денес учат по историја младиве, веројатно и тоа е САМО малку сменета историја (или наскоро ќе биде). И така САМО, додека не нѐ снема и останеме и без тоа САМО мало парче земја како Роми и самите ќе се расправаме меѓу себе дали сме Цигани или Египќани или Индијци, бидејќи и самите нема да знаеме од каде сме дошле и од кое небо сме паднале на Земјава.

            И знам дека ќе ми кажете, а која е алтернативата, тоа е условот (или уцена) за влез во НАТО и ЕУ. Значи едната опција е да се откажеме од сопствениот идентитет, а другата е да останеме сами и изолирани. Избор на помало зло помеѓу две зла. Ама кое е помалото? Одговорот се чини лесен и очигледен.

            Многумина веројатно нема ни да ме разберете зошто јас, атлетичарка, тука го користам овој простор за оваа тема. Нема да ме разберете бидејќи повеќето од вас не поминале 20 години веејќи го знамето на оваа земја минимум два-три пати годишно. И немале прилика да бидат горди и да знаат што значи до вашето име и презиме, гордо да стои името на земјата која ја претставувате. Затоа што јас знам. Затоа што јас и моите колеги-спортисти сме тие кои се гордееме или срамиме затоа што понекогаш до нашето име стои ФИРОМ и колегите од другите репрезентации ќе ве прашуваат што е таа кратенка и зошто кога листале по листата со резултати, не можеле да ве најдат под името Македонија. Затоа што јас секој пат кога ќе стапнам на патеката, ја носам цела земја на грб. Затоа што татко ми, сиромашен човек, не ми остави многу во наследство, затоа што и неговите родители-бегалци од Егејска Македонија биле истеран како деца од своите удобни домови само со по еден пар гаќи во непознато, бидејќи биле премногу горди да се потпишат како Грци. Ама ми оставија една прекрасна земја, земја на Александар Македонски и таа треба да ја чувам. Затоа што немам што друго да изгубам освен оваа земја, немам станови и коли, немам ниту пари на сметки, ни работа, ни маж и деца. И кога нема што да изгубиш, нема од што да се плашиш, освен за тоа едно нешто кое ти останало и го цениш.

WMRC Madesimo '09

WMRC Madesimo ’09

            И знам дека повеќето ќе се согласите со ова што го пишувам, ама сепак ќе речете, ама нема друг избор. Веројатно сте во право, ми текна на една сторија од National Geographic. Можеби и вие сте ја виделе, со носорозите (линк). Претпоставувам повеќето не знаете, носорозите се често нелегално убивани за да им бидат исечени роговите, кои во некои култури се сметаат за многу свети и лековити. Националните паркови низ Африка каде ова животно е заштитено, сепак не можат да се справат со натрапници кои влегуваат навечер и ги ловат или им пставуваат стапици. За таа цел, советот на овие национални паркови одлучи дека единствен начин да се помогне носорозите да не бидат убивани е да бидат деронирани (да им се исече рогот) во контролирани услови, под анестезија за да не чувствуваат болка, а процедурата да биде изведена од еминентни ветеринари од светот. Значи советот одлучил дека полесниот пат не е да се ловат и уапсат оние кои го причинуваат злото – ловокрадците, туку безпомошното, невино суштество, кое не сторило ништо лошо, освен што има уникатен род на главата, бидејќи тоа е полесно. Во нашиот случај, тој носорог – еднорог е Македонија. На цел свет му е јасно дека ние сме жртвата, дека оваа територија сите историски факти покажуваат дека е наша, јасно ни е и нас и нив, ама не можат да се свртат по магарето, па по самарот удираат. И исто како што нема друго, побезболно решение на кое може било кој во светот да се сети за да не бидат повредувани овие суштества, така и за нас нема попаметно решение. Или ние ќе го исечеме рогот по хуман пат и безболно, а тој ќе преживее, малку осакатен, или ловокрадците ќе го исечат и ќе го остават да умре. Гледате, во двата случаи носорогот останува оној кој е осакатен, невин, ама осакатен.

Screenshot_2018-06-30-21-10-33

EMRC, Skopje 2018

            Велат, конфлик се завршува со пружена рака, а ние нашата ја пружаме долго и ја истегнуваме уште малку и уште малку повеќе, до болка.

            Не ни покажувам со прст кон политички партии, затоа што колку и да ви перат мозок по телевизии дека се работи за партиска определба ако одлучите ЗА сте за овие или ПРОТИВ сте за другиве, се лажете. Се работи за ВАШ личен идентитет, идентитетот на вашите деца и генерациите кои ќе дојдат по нив, за она што ќе стои до вашето име следен пат кога ќе се потпшувате и дали срцето ќе ви даде да пишете ФИРОМ или Северна или каква и да е друга Македонија со префикс. Јас знам дека мене нема. Исто така (сакам да) верувам дека и Заевци и Груевци (не знам како му е името на овој новиов од опозиција -Грујо Џуниор, извини пријателе уште не си заслужил да ти го запаметам името, ама и ти не го знаеш моето, па на исто сме) имаат добра намера со својата земја, дека иако поделени, имаат иста цел и патуваме кон иста галаксија, само сме упатени во различна насока, по различен пат до таму. Не сакам да верувам дека имаат зла намера како што си покажуваат со прст едни на други, јас сум како Дамблдор, верувам дека во секого има нешто добро. И кога сум кај Дамблдор, ќе ја завршам оваа статија како што почнав, затоа што до сега веројатно сфативте зашто почнав со неговиот цитат: “Ние сме онолку силни колку што сме обединети, онолку слаби колку што сме разединети“. Бидете обединети, бидејќи на 1.октомври, никој од нас нема да се разбуди како победник, без оглед на резултатите, или ќе го изгубиме идентитетот, или ќе ја изгубиме шансата за ЕУ и НАТО. Секако губиме, жалам ако делувам песимистично, јас сакам ова да го наречам реалистично и ако треба да бидам оптимистична, сакам да верувам дека каков и да е резултатот, Македонија ќе има среќна иднина, или иднина воопшто. Или само јас, бидејќи се чувствувам и идентификувам како Македонка од Македонија се чувствувам така, можеби повеќето не се чувствувате како такви, во тој случај вие не губите.

Ние луѓето не сме најсилните суштества на светот. Не сме ниту најбрзите, а можеби ниту најпаметните. Единствена предност која ја имаме е нашата способност за соработка, да си помагаме меѓусебно. Се препознаваме еден во друг, програмирани сме во нашата ДНК со сочувство, љубов, хероизам. И овие способности нѐ прават подобри, посилни, побрзи… и попаметни. Тоа е причината поради која сме преживеале. Тоа е причината зашто сакаме и се трудиме. Тоа мене ме научи спортот и атлетиката како Кралица.

 

Permalink