1:59.40! Елиуд Кипчоге дами и господа!

За мене, за Александар и за Кипчоге

Прво прашање, зошто ставам насловна слика од Кипчоге со мојот брат, Александар Кираџиев? Зашто немам една со мене и Кипчоге (освен ако не ме фотомонтираат на оваа). Оваа слика и тие во прилог на статијава се од 2012 година, кога брат ми беше на СП во полумаратон во Каварна, Бугарија. Во 2012г, Кипчоке не е на ниту една мапа на популарни тркачи, па дури ни на тоа СП не беше меѓу најдобрите во својот кенијски тим. Да го прашале работодавците она класично, глупо прашање, каде се гледаш себеси за 5-10 години, сигурно немал да им каже, како прв човек кој ќе има истрчано маратон под два часа.

Ја споменувам оваа приказна на самиот почеток, бидејќи за мене е важна. Имено, на овој полумаратон требаше да бидам отидена и јас, како дел од репрезентативниот тим на АФМ, составен од двајца, едно машко и едно женско според тогашните стандарди за земји како нашата, кои немаат ниту еден атлетичар/ка со исполнета норма за настап на СП. Значи ќе беа двајца Кираџиеви. Апсолутно неприфатлива опција за плитките мозоци на тогашната изопачена гарнитура на АФМ, со по некој од нив сеуште заостанат и во сегашната, подобновена. Значи, на две недели пред тоа Светско првенство, кај нас се одржа изборна, квалификациона трка. Во дописот од тогашната АФМ и одлуката на тогашните селектори, јасно пишуваше дека победниците, односно првопласирните од трката во машка и женска конкуренција ќе одат на СП во Каварна. На квалификационата трка, јас и брат ми, без никаков проблем и со длабока предност пред конкуренцијата, бевме победници на трката. Тоа значеше дека двајца Кираџиеви ќе одат на тоа СП. Јас бев во врвна форма и годишно соборував по 3-4 од сопствените државни рекорди на Македонија. За настапот на тоа СП најавував уште еден. Нашиот брз и континуиран напредок беше постојан трн во око за таа заостаната гарнитура на АФМ, па уште и фактот дека двајца Кираџиеви ќе ја претставуваат Македонја на тоа СП не им даваше сон. Па така, на два дена пред поаѓање за Бугарија, до нашиот клуб стигна нов допис, со покана и инструкции за поаѓање, но само за еден атлетичар, за Александар Кираџиев, без подетално образложение зошто јас не сум на списокот. По неколку телефонски разговори, ми беше објаснето дека мојот резултат од таа конкретна квалификациона трка не бил во рамките на замислените стандарди на тогашниот селекторот, кој си ги измислил на два дена пред поаѓање, стандарди кои да ги знаев однапред, многу лесно ќе ги исполнев на квалификационата трка, или воопшто немаше да ја трчам, доколку знаев дека не можам да ги остварам. Но, на сите им беше јасно која е намерата. И така јас денес не сум на оваа слика со Кипчоге. Сеедно, две, три недели подоцна, јас повторно истрчав јака трка на друг полумаратон, со нов соборен државен рекорд. Така да, на крајот од денот, не ме оштетија за еден рекорд, туку за една слика со Кипчоге, за еден настап на СП.

Кираџиев, Кипчоге, Каварна 2012г.

Кираџиев, Кипчоге, Каварна 2012г.

За Кипчоге и првиот маратон под 2 часа!

Сакав да си ја раскажам оваа моја случка, но да се вратиме на она за што ја почнав статијата – за Елиуд Кипчоге. Прво, не сум сигурна дека повеќето знаат и имаат претстава за кого и каков човек се работи, а не верувам дека ќе се позамараат повеќето да изгуглаат и да отворат Википедија, па најнакратко, негово био:

Елиуд Кипчоге, Кениец, роден 1984 година, на 5. ноември ќе полни 35 години. Со својата жена и три деца живее во Елдорет, Кенија. Има богата атлетска кариера и премногу титули и медали за сите да ги споменеме. Накратко, тој е трикратен Олимписки медалист,  трикратен Светски медалист и осум пати медалист на маратоните од серијата World Marathon Majors.

За предизвикот наречен INEOS 1:59

Исто така, имам впечаток дека помеѓу 10-20 луѓе од севкупната тркачка популација на Македонија вистински знаат и разбираат за што се работи тука. Доколку сте тркач, особено од поновите навлечени на оваа зараза, можеби сакате да знаете, па читате постови по социјални мрежи и завршувате со заблуди за реалноста, впрочем како и за секоја друга тема во нашето општество која се обработува на фејсбук, наместо да се истражи подетално. А тоа подетално истажување е всушност многу лесно и достапно, не мора дури ни да ме читате мене тука и да ми верувате, можете да одите на линкот од преносот на предизвикот 1:59 на YouTube, и во некои 3 ипол часа материјал, буквално ќе научите сè. Но, знам дека нема да го направите тоа, а и да го направите, нема да слушате со внимание, па ова е другата опција, јас да ви раскажам во пет-десет минути четиво, кое е многу веројатно и тоа да не го прочитате, а добри 60% од оние кои сепак ќе го прочитаат до крај, пак да излезат наоколу да кажуваат други факти, без да се свесни дека недоразбрале. Затоа, совет за сè, читајте убаво, истаражете убаво, не претпоставувајте и никако не им верувајте на фб и инстаграм постовите!

Значи, INEOS 1:59. Името ИНЕОС е името на хемиска и петрохемиска компанија-магнат чии што основач, Џим Ретклиф со своите вишок пари сакал да направи некоја фина инвестиција и притоа да го сврти вниманито на светот кон неговата компанија. Веројатно, првиот обид на Кипчоге за маратон под 2 часа, на патеката на F1 во Монца, а во организација на Најк му се виделе како интересна и релативно поевтина инвестиција на Ретклиф, од да речеме хуманитарен бал кој можеби и нема да привлече толку внимание, па по едно испиено пиво со Кипчоге, како што самиот изјави и двајцата се согласиле да направат нов спектакл со нов обид за маратон под 2 часа, овој пат наречен според името на неговата компанија, која го финансира овој неверојатен проект, ИНЕОС 1:59. Ете, тоа е за насловот на предизвикот.

И кога имате отворени раце од богат инвеститор, сè што требаше Кипчоге да прави изминатиот период од некои 3-6 месеци, е да се фокусира на тренингот, бидејќи кога еден маратонец со ваков потенцијал има финансиска слобода, тогаш сето останато го доработува тимот. А тимот, средува за подготовки, за собирање на тим пејсмејкери, за обезбедување на патека, за психијатри, физиотерапевти, нутриционисти, тренери, трки, за избор на патека за трчање, лабораторија со тестирање на иделна опрема и патики, за подесување на идеален терен, со идеални временски услови, за спектакл, за промоција и презентација, за бум на социјални мрежи и за сè останато што во моментов се запрашувате, ама тоа како го изведе, одговор е одлично платен и многу способен тим и маратонец со еден единствен фокус – тренинг за маратон под 2 часа. Чист фокус!

Ако не следевте на социјални мрежи, знаете дека уште на почетокот на годинава објавивме дека Кипчоге работи на проект наречен INEOS 1:59, но дека не опјавивме повеќе детали, бидејќи деталите не ги знаеше ни тимот, бидејќи маратон зависи од повеќе од само човечки фактор. Временски услови. Беше најавено само дека ќе биде некаде октомври. Ниту локацијата не беше точно сигурна. Подоцна објавивме дека локацијата е Виена, некаде октомври, повторно без конечен датум. Тимот барал идеално рамна патека која ќе има идеални временски услови. Првичната замисла била Лондон, но Лондон во октомври е непредвидлив и со голема веројатност за дожд.

За идеален маратон ви треба рамна патека како тепсија, без многу простор за кружно движење, бидејќи секоја остра кривина одзема на секунди, секунди кои се потребни и може да значат многу за под 2 часа. Исто така потребна е ниска температура и ниска влажност на воздух, температура помеѓу 7 и 14 степени мах, и влажност на воздух под 80%, најдобро 70% и помалку. Исто така, за Кипчоге е важно да не менува голема временска зона од Кенија, па со само еден час временска разлика, Централно Европско време било уште едно клучно прашање со одговор.

Експертите од тимот на Елиуд Кипчоге процениле дека Виена ги има овие услови и дека периодот за обидот е помеѓу 02. и 20. октомври, со таргет на 12. октомври, сабота. Но сеуште сè зависеше од прогнозата за времето. Затоа конечниот датум го дознавме последната недела пред предизвикот. Но не и точното време на старт. Времето на старт беше предвидено помеѓу 5 и 9 наутро. На ден пред предизвикот, метеорологот од Виена најавил дека утрото ќе има магла, па затоа и стартот на трката беше подоцна, односно во 08:15, кога сеуште имаше магла и влажност од 90%, но ниска температура од само 9°С. Најблиску до идеално, подобро тешко.

Патека и пејсмејкери.

Патеката, како што пишав погоре, е рамна и идеална, во завет од парк со богат дрворед покрај патеката која штити од ветер, сонце и други нескани временски неприлики. Ништо не е случајно и тоа кажав. Должината е 9,6км со 4,4 повторувања/вртења. Наклон од само 2,4м, практично рамна.
Пејсмејкерите се исто така внимателно избрани атлетичари, сите со по некоја светска, европска, олимписка титула и медала, од 1500 метраши па до маратонци. Вкупно 41 од нив, од 10 земји, распоредени во 5 тима од по 7 пејсмејкери. Секој од овие тимови си има капитен, тој капитен беше задолжен за координација на остантите 6 и беше поставен директно пред Кипчоге, како Бернард Лагат на пример. Останатите во V-формат, како птици во јато, за идеална аеродинамика, а се со цел да нема простор за провев помеѓу него, за да има апсолутна заштита од ветер. Експертите научници, во лабораториски услови го имаа истестирано овој момент до прецизност, со појаснување дека дури 12см простор прави огромна разлика врз перформансот и конечниот исход на резултатот. Затоа, промената на пејсмејкерите беше прогресивна, во движење, по двајца и со крајно извежбана прецизност, особено со фактот дека сите треба да се доволно близу до Кипчоге да го штитат, но не и да го сопнат, тоа би било катастрофално. Значи цел овој тим од 41 пејсмејкери мораа да го имаат извежбано ова до совршенство!
Лабораториски истражувања за идеална поставеност на пејсмејкерите на Кипчоге

Лабораториски истражувања за идеална поставеност на пејсмејкерите на Кипчоге

И велосипедистите кои му додаваа течности, електролити и гелови беа извежбани професионалци и со точна прецизност на кој километар му додаваат освежување, кои пак исто така прецизно беа измерени со лабораториски истражувања, која е идеалната доза доволна за рикавери, наспроти реалната потрошувачка на Кипчоге, без да го оптовари желудникот, а да има иделна апсорпција во крвта за да телото функционира без застој и криза во текот на тие 42.195м.

И на крај, најновиот модел на патики на Најк, кои нормално не трчаат сами, но очигледно се супер лесни и супер комфортни, па дури и да кратат само десет секунди од целосното време, може да се десет секунди доволни за резултат под 2 часа на маратон!

Всушност, сè е по десет секунди, 10сек. за освежување, 10сек. за пејсмејкерите, 10сек. за временски услови, 10сек. за рамна патека, 10сек. за правилна исхрана, 10сек. за правилен рикавери, 10сек. за правилна исхрана во тренажен процес, 10сек. за ментална подготовка… Сите овие фактори, издвоени индивидуално, сами по себе, толку носат бенефит или негативност од тоталниот резултат на било кого, па и на Кипчоге, по 10 секунди. Но сите заедно собрани по 10 секунди, во бркање на маратон под 2 часа, или бркање рекорд, било каков, светски, државен, личен рекод, се наталожуваат еден врз друг. Толку се, само 10 секунди од секој индивидуален фактор. Во поголеми дози и повеќе, но да речеме, 10 секунди оптимално.

НЕ Е СВЕТСКИ РЕКОРД!

Да бидеме на чисто, овој подвиг на маратон под 2 часа истрчан од еден човек за прв пат во историјата е неверојано преминување на човековите граници. И да бидеме искрени, квотата “Ниеден Човек Не е Ограничен“, e фина, мотивациска и неточна. Ако не сме ограничени, вклучително и Кипчоге, ќе истрчаше маратон за 1 час, но е ограничен. Само нечии граници се поголеми од нечии други.

И резултатот од 1:59.40 е најбрзо истрчан маратон на сите времиња до сега, но не е светски рекорд. Доколку го гледавте преносот од настанот или истражевте на интернет, ќе знаевте зошто. Веројатно мал дел од вас и знаат, па ова не се однесува на вас, туку на оние кои се чудат – ама како тоа не е Светски рекорд? Па го истрча човекот со свои две нозе, тогаш мора да е? Има големи дебати дури и помеѓу оние кои многу добро ги познаваат правилата, но сепак се доволно тврдоглави да не ги прифаќаат. Но, правилта се поставени со причина, бидејќи доколку еднаш се прекршат за еден човек, бидејќи ни е драг и омилен и скромен и вреден работник, маратонец, атлетичар и човек, тогаш зошто да не би биле прекршени и за другите?

Правилата на ИААФ се едноставни, рекорд може да биде поставен во реална трка, лиценцирана и одобрена од ИААФ, со лиценцирани судии и пропозиции. Во сличајот на Кипчоге, неколку правила беа прекршени, за што и самиот тој и неговиот тим се свесни и од тие причини, од никого од нив не дојде ниту за момент информација дека се соборува рекорд, туку бариери, човечки граници.

Значи, под еден, трчаше сам, односно единствена константа на трката беше самиот Кипчоге, единствен кој ќе стартува и финишира на целата дистанца, односно без реална конкуренција, како на реална трка. Второ, освежување му беше додавано од велосипед, не си земаше сам од освежителна станица на маса, што е случај на реална трка. Трето, трча со пејсмејкери кои се менуваа, ротираат во измени за да му одржуваат ритам. Четврто и ова е според мене, бидејќи повеќето не се дрзнуваат јавно да го кажат ова, по трка, по соборување на светски рекорд кој се впишува како таков од ИААФ, се прават допинг тестови, што за Кипчоге не беше случај. Сите си го сакаме и е премногу фин, коректен, скромен, вреден за да било кој од нас дури и спомене дека можеби користел недозволени супстанци. Но фактот си стои, извини Кипчоге и мене си ми ептен мил и потегот ти е вон овој свет, супер мотивациски и се пропратно, но дека било кој од моменталната светска атлетска елита, па и тој, трчаат вакви луди надчовечки резултати “чисти“, не ви верувам, точка. И добрата работа за него е тоа што не брка светски рекорд за во книгите, за да било кој побара тестирање за допинг, така да слободен е да тера. Не постојат правила кои не дозволуваат да си тестираш своите лимити, по твои стандарди, па и ако тоа значи недозволени супстанци за вештачко подобрување на перформансите. Всушност, нели и тоа е целта на предизвикот, да се тестираат човековите граници.

Кираџиев, Кипчоге, Кенијскиот тим, Каварна 2012г.

Кираџиев, Кипчоге, Кенијскиот тим, Каварна 2012г.

Во една статија која ја напиша брат ми Александар во 2013 година, а ја објавивме и во книгата “Издржи, кралице“, со наслов Митот наречен Маратон под 2 часа, тој објаснува зошто смета дека е нереално да се очекува маратон под 2 часа во реални услови. Секако, тоа беше пред 7 години, што сè се нема сменето одтогаш до денес. Всушност колку само работи имаат технолошки напредувано во последнава година, па дури самите патики не се исто што беа лани. Но фактички, сеуште сме некоја минута ипол до маратон под 2 часа на реална трка. Кенениса Бекеле пред две недели истрча скоро идентична трка како Елиуд Кипчоге кога го постави светскиот рекорд, кој изнесува 2:01.39. Бекеле истрча 2:01.41.

Кој вели дека Бекеле, кој безмалку истрча ист резултат како светскиот рекорд на Кипчоге, на истата патека, во Берлин една година подоцна, (2:01.39 наспроти 2:01.41) кој вели дека тој, со истите услови кои ги имаше Кипчоге во саботата, немаше да истрча под 2 часа со него?!

Тогаш, замислете доколку овие двајца маратонци, ривали, застанат на иста стартна линија, со исти услови, на реална, не наместена трка, пејсмејкери да си бидат едниот на другиот. Toa е дуел од кој сè може да се очекува, па дури и вистински светски рекорд под 2 часа! Мислите дека е можно?

Маратон истрчан под 2 часа за прв пат во човековата историја е мотивација и инспирација сама по себе и тоа што сме ние дел, што сме тука и сме го проследиле овој настан во живо, не прави пасивен дел од таа историја. Но не учи и мотивира да работиме напорно и вредно, па кој знае, каде се гледате вие себе си за 7 години од сега? 😉

 

Permalink