What goes around, comes around. Се врти – се враќа.

What goes around, comes around.
Или по нашки сѐ се врти сѐ се враќа. Како на стадион, како на стаза. Особено на дисциплините на долги патеки, вртиш круг, но повторно се враќаш на исто место. Сѐ се врти, сѐ се враќа, дури и на стадион, на патека.

            Долго време се мислев дали да ја напишам оваа статија, темата е многу чувствителна, некој може да ми забележи. Но уште подолго му беше на памет и не мислам на неколку недели или месеци, туку мислам на години наназад. Како што кажав, темата е чувствителна, тешка за пишување, верувам уште потешка за читање, но најтешка да се чува за себе во својот памет и да се надеваш дека тоа што си сакала до го кажеш како поука и превенција се случило повторно, а ако си го кажела, можеби немало. Некако како да сака да излезе и морав да ја напишам, а ако је читате сторијава, тоа значи дека сум собрала храброст и сум ја споделила.

            Вистинските имиња и идентитети на оние чии примери и дела ќе ги споменам тука нема да ги објавувам, не со цел да ги заштитам нив, тоа не го заслужиле, туку да ги заштитам тие околу нив, семејства, пријатели и оние другите, па уште на почеток ќе искористам една реплика од “Еднооки“: сите сличности со постоечките ликови се случајни, освен оние кои не се.

            Во една претходна статија која ја објавив неодамна, зборував “За губитништвото“. Во ова време на социјални мрежи, сите помалку или повеќе се чувствуваме губитнички, споредувајќи се со другите, добиваме чувство дека сите имаат поуспешен живот од нас самите, дури и оние злобници и криминалци кои не заслужуваат. Тоа е така бидејќи сите ние сме си главни улоги во сопствениот филм, во нашиот мал универзум, ние сме центарот. И во нашиот филм, ние сме добрите ликови, сите околу се лошите. Но, во нашиот филм, опседнати исклучиво со ликот на нашиот карактер, не забележуваме дека не е точно, дека лошите ликови всушност си го добиваа крајот каков што се очекува во секој добар филм каде доброто победува над злото. И бидејќи сметаме дека во реалниот живот, не е како во филмовите и дека нема правда за злобниците и дека за да си го добијат заслуженото, ние треба да се одмаздиме, ние треба да си ги извалкаме рацете, да им вратиме и да им се оддолжиме за целото зло кое ни го нанеле нам и на најблските. Со следниве примери, сакам да ви кажам дека не мора, дека секој негативен лик во универзумот си ја добива заслужената казна. Не секогаш во предвидениот и посакуваниот рок, често предоцна за наше добро, но се случува без исклучок. Затоа што сеуште не сте ми ги прочитале фактите кои сега ќе ги споделам, сигурно во овој момент си мислите, оваа забегала. Почекајте до крај на статијава, ќе ми кажете тогаш.

            Еднаш, многу одамна, кога почнав да тренирам атлетика, (значи ова е некаде на моја 12-13 годишна возраст), се сеќавам дека тренерот Мето во една прилика ни кажуваше за некој друг тренер, кој јас не го знаев тогаш, бидејќи во тој период не ги знаев другите тренери, освен тие во нашиот клуб, а на таа возраст, твојот клуб е се што постои, немаш реална претстава дека постојат  други клубови и тренери. И освен што не знаев за кого ни зборува, не разбирав ни зошто ни го кажува ова, повторно, тогаш да сум имала 12-13 години. Ни кажа како овој тренеров кога биле на некој натпревар, ќе се поднапиел и им се фалел, со зборовите, “па какви тренери сте вие кога не правите ништо со вашите атлетичарки“. Вообичаено, мојот (сега покоен) тренер Мето беше разговорлив, знаеше и половина час и повеќе од тренингот да ни одземе за мотивациски говор, да не охрабри, да ни кажува стартегии и тактики… Тогаш за прв пат немаше доволно зборови, освен ова што ви го кажувам и јас на вас. Како тој ги “чепкал и ги фаќал девојките како што не треба“. Се сеќавам на зборвите, бидејќи ми беа чудни, што треба ова да значи, тогаш, на таа возраст ништо не сфаќав, иако можеби требаше, ама јас бев наивно дете кое покасно созреа од врсничките, не сфаќав дека тренерот сакал да не предупреди и опомене да внимаваме на ваквите педофили кои очигледно постоеле меѓу нас. Ама како да му го кажеш и објасниш ова на дете, особено тогаш, пред дваесет години, кога овие теми беа апсолутно табу, не дека и денес се полиберални, јас едвај собирам храброст да зборувам отворено.

Подоцна, некој ми спомна дека истиот тој тренер за кој мојот тренер Мето нѐ опоменал, група атлетичарки го тужеле за педофилија. Тоа беше одамна, сигурно пред дваесетина години и не се сеќавам на ништо повеќе од тоа, ниту тогаш сум ја разбрала тежината на ова дело, за да се подраспрашам подетално. После тоа го дознав кој е тренерот и со павраќање гледав на него кога ќе се појавеше на стадион или на Собрание на АФМ. Некои од неговите поддржувачи велеа дека му извадиле афера, дека не бил виновен. Не знам ни судењето како поминало, ама во нашево корумпирано судство, тој, еминентен тренер со не знам колку атлетичари кои ги направил шампиони, успешен, угледен, сигурно нашол како да се извлече. Не ги знаев и сеуште не знам кои биле девојките кои го пријавиле. Не гледам зошто би лажеле, не беше некој богаташ, па за пари да го сториле ова или некој шармер за одмазда, а освен тоа, не знам дали може да се замислите во улога на некое малолетно дете/девојче и да претпоставите колку е тешко да кажеш дека вакво нешто ти се случува, да поминуваш низ тој срам пред семејтвото, судскиот процес и ова стереотипно општество. Години подоцна излезе закон да се објави листа на осудени педофили и нивно живеалиште, за да знаат родителите и да внимаваат. Не му го најдов неговото име, па претпоставувам дека бил ослободен од пресуда, односно дека овој тренеров не е осуден педофил. И години подоцна, некогаш ќе ми се вкрстеше пат со некои постари од мене, кои тренирале кај него, (сите машки) да ми кажат колку добар тренер бил. Повраќаници. За мене, можел и олимписка медала да донесе со некој атлетичар кој го спремал и пак да го сметам за неосуден педофил. Знам дека ќе речете, па ако не е осуден, тогаш немаш право да шпекулираш и да клеветиш со невистини. Ама имав несреќа да го запознаам подоцна, јас сум сигурна дека бил. Премногу коинцидентно да се поклопи она што мојот тренер Мето ни го кажа и она што девојките подоцна го обвиниле.

            Еве која е мојата фрустрација зашто почнувам со овој лик како прв пример: истиов овој тренер, не само што не беше исфрлен од федерација како непожелен, туку тој сеуште горделиво се појавуваше на Седниците на Собранието на АФМ, поретко и на тренинзи на стадион. И никој од тренериве и раководството никогаш не го исфрли. Туку напротив, тој беше поддржуван и добиваше и признанија за заслуги.  Додека можеше. Еве го делот кога секој си го добива заслуженото, иако задоцнето. Пред две-три година се рашири муабет меѓу атлетската фела дека истиов овој лик добил некаков си удар, мозочен, нервен не се сеќавам ниту ме интересирало, ниту е важно. Останал парализиран. И години беше така, го буткаа во количка на стадион. Искрено, не се ситам, на никого не му посакувам таков живот, што велеше мојот покоен тренер Мето, подобро одма да умрам отколку да се мачам себеси и другите со години, да не можам сам да си избришам ни задникот. Тогаш бев мала, не разбирав како може некој такво нешто да помисли, ама сега разбирам и апсолутно се согласувам. Ама овој, неосудениов педофил имал долгови да раздолжува очигледно. Космичка правда, велат некои. Последната година, тогашната постава на АФМ организираше и настан по повод 70 години федерација и како и на сите, така и на него му беше доделено признание/статуетка за успешна работа во атлетиката. Како педофил. Но, како што кажав, тој си го доби заслуженото, ќе си го добијат и другите. Подоцна стигна допис до клубовите дека починал. Никој не го пожали.

            Ми се чини дека следниов лик кој ќе ви го образложам беше од истиот клуб со овој претходниов лик (неосудениот педофил ќе го викаме за нашата сторија), значи или беа од ист клуб или само си се дружеа, не сум сигурна, не е важно, таков ист тип на луѓе-повраќаници си се пронаоѓаат. Искрено, пробувам да бидам воздржана со терминологија, па ги викам повраќаници, не ми текнува посуптилен термин моментално. Овој лик беше едно време дури и претседател на АФМ. Тогаш ја распаднаа федерацијата, ја поделија, парчосаа и тоа што имаше малку финансии и достоинство останато, се фрлија во вода за лични интереси. Во негово време, значи додека тој беше претседател (екс претседателот ќе го викаме за нашата сторија) водеше дупла федерација, значи имавме две атлетски федерации, со двајца претседатели и извршни тела, во исто време. Не се сеќавам кој беше на спротивната страна, ама и тој беше расипан како и овој, подеднакво, знам затоа што не сме имале асално претседателство на АФМ од 1991 (го исклучувам новово од овој наратив, рано е да судам). Подеднакво расипан како другар му неосудениот педофил, одеа на интернационални натпревари со рекреативни тркачи, на сметка на Федерација се додека Интернационална Атлетска Асоцијација и нашата АМС не им ги блокираше сметките поради долгови. Доаѓаа на Собранија на АФМ и правеа циркуси и скандали. Поради долговите, АФМ не можеше три години подоцна да се врати на нозе, атлетичарите не беа праќани на натпревари и ми се чини дека тој период беше врвот на дното во историјата на АФМ.

            Пред некоја година низ атлетските клугови проциркулира муабет дека синот на екс претседателов го застрелал и го убил, а потоа се самоубил самиот. Излегоа во весници со иницијали, па не бев сто проценти сигурна дали е тој, ама зошто некој би измислувал таква драматична приказна ако не е вистина, можеа само да кажат умрел од некој удар, нели. Како и да е, уште еден лик кој оштетил повеќе од еден човек, ако не и нација, помалку да тежи. Можеби звучам сурово, ама да сте поминеле и вие дваесет и две години во таква структура во атлетиката, сигурна сум дека ќе бевте и посурови. Јас во една статија не можам ни да почнам да ви ја опишува штетата која само овие двајца ја нанеле. Но, ги има повеќе.

            Следна повраќаница од човек, според мене, има дел кои нема да се согласат бидејќи не го знаат од точка која јас го знам, а повторно под објаснување дека бил сјаен тренер кој направил многу успешни атлетичари/ки и донел интернационални медали за Македонија. Беше и селектор подолго време, време во кое оштети многу атлетичари, како од неговиот клуб, така и од другите. Со претходниве двајца повраќаници за среќа никогаш немав директен контакт, ниту се сеќавам дека некогаш сум разменила збор, но овој, третиов лик кој за нашата сторија ќе го викаме екс селекторот од Охрид имав и го знаев добро бидејќи имав несреќа да се најдам во неговиот тим повеќепати додека беше селектор, но и како тренер-водач на тимот кога сме патувале на интернационални натпревари. Затоа и го знам и во моите очи е повраќаница, иако повторно, знам атлетичари и тренери кои и ден денес ќе ми контрираат. Еве зошто за мене е повраќаница. Еднаш, многу одамна, уште кога бев младинка, со младинска репрезентација на Македонија, тоа беше цел полн автобус со малолетни деца (бидејќи граница за младинци е под 19 години во нашиот спорт), значи полн автобус, педесетина душу бевме упатени на некој натпревар за кој не се сеќавам каде, а не е ни важно. Јас седев некаде на средината, па не слушав што беше дискусијата помеѓу овој селекторов од Охрид и неговиот атлетичар. Атлетичаров инаку беше еден од најуспешните и најталентирани младинци во тоа време, со огромен потенцијал. Некоја година постар од мене и многу арогантен и не ми се допаѓаше воопшто. А таа ароганција не им се допаѓаше ниту на другите, па ни на неговиот тренер, селекторов наш. И не ја слушнав дускусијата, ама детево очигледно со неговата самобендисана ароганција го изнервирало подеднакво арогантниот тренер и се што сите чувме е како му се дере и заканува дека на Табановце (граничен премин со Србија) ќе го симне и ќе го остави. Нормално дека не го сфативме сериозно, кој одговорен тренер, возрасен би оставил малолетно дете на граница? Го остави, да скратам. И ајде тој селекторов наш, арогантен што остави малолетно дете само на граница, па му се јави на родителот од Охрид да се потегне да го земе (може да го замислите родителот во тој момент), туку во автобусот со нас имаше уште двајца или тројца тренери, плус шоферот и никој не се заангажира и да му воочи на селекторов наш дека тоа што го прави е ретардирано. Дека детево е малолено и колку и да е дрзок и безобразен и арогантен, ќе се расправаш со него кога ќе се вратите од натпревар, нема да го оставиш малолетник сам на граница да го чека татко му од Охрид. Никој не се заангажира ни потоа, напротив, детово беше суспендирано од селекторов наш, а селекторот си помина од тогашната безрбетна АФМ како ништо да не било. Значи, тогаш и јас бев дете и не бев во позиција, ниту си ги знаев правата за да станам и да се побунам, освен тоа и јас го сметав атлетичаров за безобразен, но сега како возрасна, не можам ни да замислам да седам до некој таков и да дозволам да исфрли дете од автобус затоа што не умееш да дискутираш со сопствен атлетичар, кој патем родителите ти го довериле со одгоровност. Дете кое беше супер потенцијал и невиден талент. И сеуште сум запрепестена како никој ништо не превзема од другиве тренери.

            Некоја година подоцна, селекторов се имаше замерено и со брат ми (кој знае брат ми, знае дека не премолчува пред хиерархија), па селекторов за да му се одмазди, иако брат ми беше најдобар на 3000м и 3000м стипл, одбиваше да го земе во национален тим. И како шаблон, секоја година имаше суспендирано некој атлетичар или атлтичарка од неговот клуб. Сите во фаза кога беа најспремни, најдобри и во цутот на напредокот. Сите сакаа да напредуаат, повеќето да се префрлат во некој клуб во Скопје за да имаат подобри услови за тренирање. Тој како одмазда ги суспендираше по две години, а две години суспензија во атлетика најчесто значи крај на кариера. Феноменално како никој од структурата на АФМ не го забележа тој шаблон, па кажи-речи во другите клубови и да немало суспендирани атлетичари/ки. Само Охриѓаниве непослушни испаѓаат. Ако имаш проблем со атлетичарот/ката едноставно им даваш исписница, не ги суспендираш. Суспендираш некого ако сакаш намерно да му ја завршиш кариерата. И никој ништо не превземаше да ги заштити атлетичарите, бидејќи нели, тој е селекторот, тој носи интернационални медали со “послушните“ атлетичари, овие “непослушните“ не се наш проблем, нели? И секогаш на забавите/банкети кои се организираа по натпреварите за интернационална дружба меѓу атлетичарите/ките, тој облечен цел во бело и ќе се поднапиеше и најчесто знаеше да “шармира“ атлетичарки од другите тимови, но за среќа, ништо сериозно како овој неосудениов педофил, или барем јас не знам за нешто такво, само се расположуваше повеќе од што му доликува на тренер. Значи родителите ги праќаат своите деца во доверба со тренериве, а тие со ретки исклучоци, на завршните забави/банкети завршуваа поднапиени, да не речам пијани. И повторно, на нас како деца тогаш ова ни беше забавно, тренерите да се опуштат со нас, па и ние да им се смееме кога се поднапиени, ама сега кога сум возрасна и кога со други очи гледам на ситуацииве, тоа е неодговорност. И никој ништо не превземаше. А што да превземе, па треба сите да ги исфрли и ќе треба федерацијата да функционира со две жени-тренерки. Минатата година чинам беше кога ни стигна допис до клубовите дека починал. Не знам како и од што, ама да бидам безобразна како што почнав, мене не ми фали неговото негативно влијание во федерација и нашето општество.

            Додека сме на тема пијаниците-тренери, тука ги има повеќе, од каде да почнам само.

            Еве со еден од Кавадарци, за нашиот текс ќе го викаме пијаницата од Кавадарци. Тој на последното, предновогодишно собрание на АФМ исто така дојде со клатење, со задоцнување од цел час влезе во салата каде го држевме состанокот и влегуваше во збор на секој кој ќе кренеше рака, а јазикот му се плеткаше. Искрено, јас бев изненадена од тоа што тој воопшто се појави, не знаев дека тој уште води клуб и атлетичари. Имено, за истиот тој, една атлетичарка (поранешна негова атлетичарка) беше доволно храбра да го пријави јавно и така сите дознавме, како на натпревари ја вознемурувал, и тропал навечер пијан на врата со испади “јас те сакам, зошто ти не ме сакаш“, “зошто не сакаш да се омажиш за мене“ и слично. И кога го видов на собранието, да бидам искрена и јас да бев во позиција на претседателството кое го водеше состанокот, многу веројатно и јас ќе го оставев така. Ние немаме правилници за тоа што е доблесно и морално, како да се постапи со пијани тренери, собраници и сл. Особено кога се бориме со сите сили да ја извадиме атлетиката од сите негаивни скандали и да ја подигнеме на ниво со подобар имиџ. И никој не сака нови скандали дека некој тренер бил пијан на натпревар или на седница на собрание на АФМ и сл. И сега и јас се замислувам, што би направила, како јас би постапила. Бидејќи тоа е сеуште во нашата перцепција “негов проблем“. Тоа што тие се појавуваат поднапиени, или немаат основна култура да не упаѓаат во збор на друг говорник додека зборува… Затоа што немаме правилник за тоа. Што треба да се направи? Скандал? Да земеш прво културно да му кажеш, ајде те молам напушти собрание? Нема да излезе, ќе тврди дека не е пијан. Како ќе докажеш? Или ќе требаше некој на сила од тука да го исфрли или да го викавме обезбедувањето на хотелот каде се одржа собранието? Повторно ќе беше сцена, скандал, нешто што сите се обидуваме да го оттргнеме од македонската атлетика. И токму тоа е проблемот на системот. Никој од нас не сака повеќе да влегува во скандали, да признае дека имаме пијаници, педофили и неодговорни тренери и спортски работници меѓу нас. Се плашиме од нов скандал. И оставаме да страдаат атлетичарите/ките, оние најмладите кои треба да ги заштитиме, кои некои родители ги оставиле на одговорност на овие “успешниве“ тренери и клубови, бидејќи секој еден од нив има зад себе успешна атлетска кариера и како спортист, атлетичар и како тренер.

            Другиот пијаница со тапија, поранешен селектор исто така. За овој човек имав несреќа и да му бидам во клубот и нашите патишта да се вкрстуваат на повеќе од еден начин. И со сите луѓе преку кои ни се вкрстиле патиштата, еден единствен човек немал добар збор за него. И не само да немал добар збор, туку сите до еден имале најлоши зборови за него, оштетил толку многу луѓе, што им нема крај. И ете го, едвај го тргнаа од селекторската позиција, додека атлетичарите се жалеа како пијан ги вози на натпревари, како веднаш по натпревар тргнуваат на пат назад за Македонија, без ни да им остави време да јадат зашто имал свадба утредента и какви ли се не работи на кои атлетичарите се жалеа. И тој упорно, со години си беше селектор на позиција. И не само тоа, ја има оштетено АФМ за неколку илјади евра, на времето кога беше ВД секретар. Тој истиот има сопруга која работи во полиција, а и тој самиот работел, додека не го избркале, сеедно, ги знае сите правни цаки и знае како легално да исцица пари и притоа да не му трепне око кого сѐ ќе оштети попатно, знаат точно како да одат по линијата на криминалот и легалното. Јас знам, јас бев една од тие кои ги оштети, направи и такви валкани обиди да не оштети мене и брат ми целосно. Еве како: како што напоменав и тој и сопругата негова (која сега ја пополнува неговата позиција во ИО на АФМ) работеа во полиција. Јас и брат ми, како што повеќето од вас знаете студиравме и дипломиравме на Полициска академија (сега Факултет за Безбедност). Во тој перод и двајцата трениравме во нивниот клуб, сѐ додека не видовме со какви валкани игри функционираат и побаравме исписници од клубот. Со цел да нѐ задржат, тие потегнале врски меѓу своите пријатели кои ги познавале од полиција, наши добри професори за да нѐ уценуваат дека ние нема да положиме испити кај професориве доколку преминеме во друг клуб. Дали може да ја замислите подмолноста на овој подмолниов поранешен селектор и сопругата негова, да се обидат да ти ја уништат животната кариера, со цел да настапуваш за нивни клуб и да му носиш некој мизерен бод за клубот (секој бод за клуб е пари за нив)! За среќа, јас и брат ми бевме повеќе од супер студенти и овие професори во доверба ни истапија и отворено ни кажаа како е ситуацијата, а ние на крајот дипломиравме со висок просек и веднаш си основавме сопствен клуб, за да повеќе немаме поврзаност со ниту еден од овие далаверџии, манипуланти, манијаци, педофили и пијаници.

            “Кучкарот“, така интерно го викаа последниот претседател на АФМ, пред конечно да го исфрлиме од федерација и замениме. Затоа што чувал овчарски кучиња на Шапка, од каде што потекнува, некое Тетовско село или така нешто, небитно. Значи не ми е намера да ги потценам луѓето кои чуваат кучиња или овци. Чесна работа. Но, да бидеш кучкар или овчар и да дојдеш да глумиш прво селектор, а после и претседател на федерација и цела држава да се чуди, па зашто нема атлетика во Македонија, тука е одговорот. Тоа е исто како јас да одам да чувам кучиња или овци на Шапка, сите ќе ги изгубам за 15 минути. Па нормално дека ќе очекувам кучкарите мене за тоа да ме измеваат и да ми измислуваат надимаци, на пр. “граѓанкава“ што ги изгуби овците. Поентат ми е, никој не навредува некого од што добро си ја врши работата и е успешен во неа, сѐ додека не почне да глуми и да се прави нешто што не е. И како што јас би ги изгубила и кучињата и овците на терен кој не е мој, така и кучкар кога ќе дојде да води атлетика, ја закопа толку длабоко под земја, што нема да можеме сега со години да ја откопаме, а после уште години за да потера и почне да расте.

            И сигурно се прашувате, па добро бе, немало ни еден кој да застане против нив, да се изгласа недоверба, да се замени тоа труло претседателство? И ние истото се прашувавме. Откако основавме свој клуб со брат ми (АК Индјуренс), почнавме поагилно да ги бркаме работите. Сите не сметаа за хејтери, никој не ни веруваше. Сѐ до последниве две-три години кога и АК Работнички и АК Пролет нѐ ни се приклучија во акцијата. И повторно, долги години ништо не вроди со плод, овие закоравениве повраќаници си се држеа еден со друг, секој за секого имаше некоја валкана тајна да се чува и така си се туркаа, си ги менуваа позициите, од селектор, до претседател, до секретар до заменик претседател и се ротираа истиот трулеж на секои четири години. И ние на секои четири години, а често и кога можевме на вонредни собранија, со лакти туркавме да издејствуваме промени, да ги убедиме и другиве клубови дека не смее слепо да гласаат за нив. Се сеќавам на тие од Велес, имаа еден претставник, мирен човек, маратонец, ќе речеш на наша бранова должина, ама тој без карактер да ти бил, тогаш дознавме. Сто пати не убедуваше дека е на наша страна, дека се разбираме, дека ќе им изгласа недоверба и оп, на собрание пак за овие повраќанициве гласаше. Го лупна кола него, едвај преживеа, па со штаки одеше, па имаше срцепарателни приказни за него по весници. Како да ви кажам, ама ми поснема емоции за овие предавнициве одамна. Споменав погоре, космичка правда го викале некои. Некако не им посакувам зло, најискрено, ама не ги ни жалам кога ќе им се случи. Така функционира универзумот, не ме прашува мене или вас за кого сметаме дека е добар човек и кој како ќе се раздолжи со универзумот и кога.

            Само да прашам, уште сте тука? Уште следите? Како Нетфликс звучам. Бидејќи овие подолу се исто така интересни ликови и примери, не сакате да ги прескокнете, ветувам.

            Тие кои нѐ следите подолго тука на endurance.mk знаете дека организиравме трки преку нашиот клуб Индјуренс. Едната беше огромен успех, крос-кантри трка во Парк-шума Гази Баба. Бираме такви локации со цел да ги раздвижиме и да помогнеме да се испромовираат меѓу што повеќе сограѓани. Некоја година, проектов му се виде интересен на тој поранешниот градоначалник, дури и ја поддржа финансиски трката. Сѐ додека не му здосади или што и да му беше проблемот. На последната трка која ја организиравме, иако не нѐ поддржа, сепак ние бевме коректни и го известивме неговиот тим да дојде како гостин. Сепак не се појави на трката. Се појави на крајот, наводно станот од зградата каде живее има поглед кон Парк-шума Гази Баба, така знаел кога ќе се разотидат тркачите. Останати бевме само ние од организација и тимот кој го ангажиравме за озвучување, чип систем и слични технички детали. Додека ги собиравме реквизитите во возилата, се појави тој, со двајца телохранители. Иако знаеше за трката (освен ако не го информирале од неговиот тим), знаеше кои сме, бидејќи три години наназад доаѓаше на церемонијата на прогласување победници да доделува награди, а уште подобро го знаеше тимот и главниот координатор кој ни го водеше чип системот бидејќи тој истиот ја организира најголемата трка во Скопје и Македонија, а исто така под покровителство на Град Скопје. Прво помисливме дека задоцнил поради обврски, па дошол само да нѐ испочитува на кратко, макар и задоцнето. Но не беше така, дојде залетан и се однесуваше како никогаш да не нѐ видел и да нема поим зошто сме таму и само ни се изнавика на сите без ниту едно “здраво“ на почеток на реченица, нешто како “што правите тука во парков, веднаш да се тргнете, сега и чуварите ќе ги викнам!“ А чуварите кутри целите уплашени да не ги избрка од работа, иако ние имавме одобрение од Град Скопје. Толку беше неговата појава во 30 секунди. Јас само се свртев кон нашиот тим и убаво се сеќавам како им реков, “и затоа ќе ги изгубат следните избори“. Истата есен, градоначалников не беше повеќе градоначалник. Кој знае и денес каде е.

Интересно како луѓето кои се на позиција, значи не на власт, зашто не владеат со нас, но се однесуваат како да владеат и забораваат дека ние сме нивни шефови, дека тие сите работат за НАС. Дека ние сме ги поставиле на таа позиција и дека ние, јас и вие ја имам таа уникатна моќ да ги тргнеме од таа позиција. И наместо тие да се плашат од нас кога ќе се појават меѓу граѓаните, така фино си се наметнуваат дека ние треба да се плашиме од нив. И никако до денес нè научиле кој е чиј газда, кој е чиј работодавец и кој од кого зема плата. Тие од народот, значи народот им е работодавец и кога си пред газдата/народот има да се однесуваш како што секој вработен се однесува пред својот работодавец. Научете се веќе еднаш. Бидејќи само едно е вечно, народот; додека тие на позиција денес се таму, утре во затвор/бегство/глувчешка дупка. Кој знае каде се тие пред овие, а тие пред нив, а тие пред нив? Таму одат сите екс позиционери.

Како што знаете, а и споменав погоре, јас и брат ми дипломиравме на Полициска академија. Долги години, никој од нашата и неговата генерација студенти (први кои излеговме со такво високо образовани по десет години, брат ми една година помлад) не беа вработени. Вообичаено, во сите останати земји во светот, студенти со вака специфично образование, државите се доволно паметни веднаш да ги задржат за себе, со тоа што ги вработуваат веднаш. Никој од нас не беше, освен колегите Албанци. Тогаш моќта да го реализира ова ја имаше тогашната министерка за внатрешни, која за овој текст ќе ја викаме бркатата министерка. Со колеги студенти, кои дипломираа, а и некои од оние кои сеуште студираа, излегувавме да протестираме пред Влада, се сеќавам блокиравме улици, голем дел доаѓаат од различни градови на Македонија на сопствен трошок, сметајќи го тоа како инвестиција во сопствената иднини. Таа, бркатата министерка не се удостои ниту еднаш да излезе или да не прими, ниту да ги ислуша нашите барања. Само последниот пат се сеќавам дека еден од нашите претставници ги примија во Влада да ги каже барањата пред некој нивен делегат и тоа беше тоа. После два-три неуспешни обиди, никој од нас немаше повеќе ниту волја, ниту финансии да си го губи времето напразно на протести. Голем дел се снајдоа како касиерки, продавачи, чувари (приватно обезедување) на супермаркеи и шопинг центри, работни позиции за кои не ти треба криминалистичка диплома за високо образование. Бркатава министерка години подоцна се гони за кој знае што, се тужи со кој знае кого, па ја сожалија трудна да не се пораѓа во затвор и сеуште се тегне по притвори, затвори и судници. Тоа е, универзумот никој не го надмудрил, сѐ се врти сѐ се враќа.

            Во меѓувреме, јас сум всушност благодарна што не заглавив во таква шаблонска средина каде ќе требаше да прогледувам низ прсти на неправдата. Премногу сум со слободен дух, денес знам. Но својата биографија ја поднесував за вработување каде стигнев. Понекогаш ќе ми се јавеа за интервју. Едно беше во просториите на Град Скопје. Толку одамна што не се ни сеќавам за што позиција конкурирав, а имав конкурирано кој знае на колку места. На интервјуто на кое бев повикана имаше тројца; двајца мажи, од кои едниот буквално спиеше, значи со затворени очи и главата му паѓаше, другиот поддремнуваше, ама знаеше да кимне со главата колку да се преправа дека го следи интервјуто и меѓу нив една жена. Таа беше поранешна градоначалничка на една скопска општина, ама попозната како глумица. Таа беше најактивна во интервјуто, ама ни малу заинтересирани ниту за мојата биографија, ниту за она што го има да го кажам за мојата стручност. Само се сеќавам дека ми постави едно недолично прашање кое денес мислам и дека е забрането да се прашува, дали сум мажена, дали имам деца и дали планирам да имам наскоро. Нивната апсолутна незаинтересираност уште од старт ми кажаа дека повторно си нашле некој политички кандидат за позицијата и дека мене само ми го губат времето, бидејќи интервјуто закажано за во 9.00 го почнавме во 11.30. Таа актеркава што ме интервјуираше, слушнав се самоубила пред некоја година, другиве не ги ни запаметив кои беа за да знам што се случува во нивните патетични животи. Тоа е, универзумот кој го излажал?

Дел од вас го знаете татко ми покоен како стартерот. Оние кои сте ја прочитале “Издржи, кралице“, знаете дека тој стана стартер некоја година откако ние почнавме да тренираме атлетика со брат ми, а не обратно. Сакам да кажам, “стартер“ не му беше професија. Работеше како магационер (или со негови зборови “амал“) во СОЗР. За оние кои не знаат, ова е кратенка за Служба за Општи и Заеднички Работи, а делува како фирма која ги брка амалски работи во Влада. И си има свој директор кој ја води фирмата, вообичаено назначен политички од актуелната Влада. Во време кога татко ми работеше таму, овој директор беше уште еден од овие повраќанициве како овие погоре споменативе. Татко ми покоен, бидејќи беше похрабар (веројатно и пообразован) од колегите негови, со години го тужеше тогашниот директор (во нашава приказна ќе го викаме поранешниот директор на СОЗР) за мобинг. Бидејќи судството, како и директоров се политички врзани, татко ми не доби ниту еден случај, напротив, доби уште поголема омраза и поголеми работни задолженија од директоров. И не само татко ми, овој директоров оштетил уште кој знае колку од вработените. Јас само знам за некои примери кои попатно ќе ми ги кажеле. Воглавно, вработениве “амали“ како што ги викаше татко ми сите се повозрасни мажи, над 55-60 години, работните задачи им се да носат, товараат, истовараат габаритни и тешки работи од кабинетите кога ќе им се здосадат или не им се допаѓаат на оние од кабинетите во Влада, како мебел, слики, гарнитури, шкафови, теписи. Сето тоа е сериозна физичка работа, а никој не внимава на здравјето и условите во кои тие работат. Како што кажав, татко ми го тужеше директров за мобинг. Но не сите биле храбри да се спротивстават на еден политички поставен директор. Еден човек за жал и починал. Имено, колегава на татко ми, прво добил срцев удар, откако се оправил, се вратил на работа и му потенцирал на директоров дека мора да внимава да не се преоптеретува физички. Директоров не заинтересиран за ова, го пратил на некоја задача надвор од градов, како што често патуваа каде што делагативе имаа собири. Човекот починал од срцев удар од стрес на работа. Никому ништо.

            Искрено мислам дека татко ми од тоа и се разболе, од стресот на работната позиција и сите судски процеси и финансиски влог кој го вложи против директоров. Додека беше болен, последната недела телефонот секој ден ѕвонеше. Повикот беше од адвокатката на татко ми, но тој беше премногу болен, омалаксан и во болки за да одговори, секако сметаше дека го бараат за пари. Последниот петок, повторно заѕвони и му го подадов телефонот, му кажав кој е. Ми рече јас да одговорам и да кажам дека не му е добро, тој не сакаше на никого да кажеме дека е сериозно болен. Адвокатот ми рече дека нѐ барал да ни каже дека конечно го добиле случајот за мобинг и дека нѐ барале да ни побараат сметка за да префрлат пари. Не дека беа големи пари. Неколку дена подоцна, татко ми почина. Една недела подоцна, на телевизија и по медиумите објавија дека овој директоров на СОЗР го притвориле и е во предистражната постапка на Управата за финансиска полиција. Оттогаш не знам што се случило со овој повраќаница од човек, ама се надевам судството се подоправило и дека е некаде во затвор и одговара за сите злодела кои ги направил, не само финансиски, туку и за сите живот на луѓето кои ги осакатил и скратил.

            Да сумираме: како што почнав, гледате дека секој од овие си го добива своето порано или подоцна. Од моите примери, еден неосуден педофил заврши парализиран во инвалидска количка две-три години; еден поранешен претседател/криминалец беше убиен од сопствениот син кој потоа и самиот се самоубил; уште еден поранешен селектор не е меѓу нас живите, прилично млад; една поранешна градоначалничка се самоубила; една поранешна министерка се тужи, се суди во систем за правда; исто така и еден поранешен директор… Сакам да кажам, забележувате како секое злодело си е право пропорционално наплатено? Како се степенува наплатата во сооднос со сторените дела? Па така, некои на пример од овие мирните и фините како маратонецот од Велес кој никогаш за ништо не се буни сеуште е тука, како опомена дека сеуште може да се корегира. Знаете, Данте за тие мирните кои не се замеруваат со никого, ама за ништо не се бунат, ни за арно ни за лошо, туку едноставно егзистираат без особен придонес, тие кои не се криминалци, ама не се ни борат против нив, за нив Данте има посебен круг во Пеколот. Тие се за жал 99,9% од светската популација, тие мирните што не се замеруваат со никого, сончогледи ги викам јас, тие даваат поддршка кон секој кој е на позиција/власт.

            Повторно, не сум тука за да се ситам на несреќата на другите, не е ова злоба или омраза кон нив, туку рамнодушност. Едноставно постои линија на разграничување за кого можеме да најдеме емпатија, а за кого не. Јас сум толку сочувствителна и емотивна личност и искрено на никого не му посакувам лошо. Но ако некој ваков го снајде, тоа не значи дека имам вишок емоции за трошење и жалење.

            Но нашата, мојата задача не е само да седам и да чекам нивните божици,  универзумот, кармата, космичката правда или што и да е во што и да верува модерното општество денес да си го наплати долгот, туку да ги заштитиме оние другите, оние жртвите на тоа зло. Бидејќи злото им се случува и на оние кои не го заслужиле, а од страна на таквите како овие погоре споменативе. Бидејќи нив ги има во секоја пора на нашето општество, не само во атлетиката, не само во врвот на државата, туку во секоја фирма, клуб, компанија.

            Како што ги издвоив сите овие кои ми нанеле зло на мене, на моето семејство и пријатели, на мојата земја и Кралицата – атлетиката, и како завршиле, си мислам, среќа што не живееме повеќе во средновековие и инквизиција, до сега ќе ми ја спремаа кладата на плоштад. Но денес живееме во друго време, кога демократијата ни дозволува отворено да зборуваме и да се соочуваме со неправдите, да се буниме и да си ја бараме правдата, да превенираме да не се случи зло, наместо да чекаме универзумот да им се раздолжи на злобните. И токму на тие жени и мажи кои некогаш биле затворани, палени и мачени за нивата слободоумност и спротивставување на властите им го должиме тоа, тие не се плашеле од власта, од што се плашите вие, во демократско општество? Денес, кога ја имаме слободата да се буниме, сеуште луѓето се плашат да зборуваат, како тој ист страв да ни е всаден во коски. И јас се размислувам за ова искрено, каков сѐ не калибар на јавни ликови индиректно посочив, но некој мора да биде пример дека мора да се стане, да се буниш и да си го бараш заслуженото. Да се заштитат младите од такви манијаци, педофили и криминалци, бидејќи јас не сум веќе дете. До вчера покажував на прст на сите пред мене, тогаш бев дете. Денес ако јас не направам нешто што е во моја моќ, децата ќе покажуваат на мене со прст.

            Овие примери ви ги посочувам за да ве опоменам, ниедно злодело не останува неказнето, никој кој некогаш ми наштетил директно или индиректно на мене не завршил добро, а како што пишав погоре, наплатата се степенува според тежина на делото. И како во сериски филм, едвај чекам да видам како ќе заврши со овие кои највеќе ми згрешиле, бидејќи тоа е поентата, никој од нив не е исклучително злобен кон само една личност, туку кон цела заедница. Колку и да се обидува да го сокрите, прикрие, маскира тоа со лажги, смешки, хуманитарни балови… Има сеуште такви злобници останати во Извршиот одбор на АФМ, онака, не злобни само за сопствен интерес, туку злобни од чиста мира, да се наштети некому. Па така, од чиста злоба на пример, се бунат како Весна да биде прогласена во купот Атлетичари/ки на годината, не сум заслужила, иако реално тоа за нив нема никаква полза, освен мене да ме оштетат. Или како ја пријавиле на Скопски маратон мојата снаа дека не била државјанин на Македонија, а натпреварувала во домашна конкуренција, иако тие немаат личен профит од ова, онака, од чиста злоба и завист поднеле приговор. Или како брат ми требал да биде суспендиран од репрезентација, бидејќи поради повреда не настапи на Балканско, исто така, без тие да имаат некоја добивка од ова, ама само да се наштети на нас.

Ама повеќе не ме гледате мене да одам да се лактам, да потенцирам дека тие се членови на ИО на АФМ бидејќи јас и брат ми не сме, дека по договор сме се повлекле од било каква функција на АФМ, баш за тоа, за да нема повеќе конфликти во атлетиката. Сеедно, никој злобник, особено не некој кој лично мене, директно или индиректно ми наштетил не останал неказнето. Па ќе си го чекам редот и за овие. Иако сметаат дека ако сокријат од мене и побараат и замолат никој да не знае за нивните дела, ќе поминат како ништо да не било. Ама не функционира така универзумот, не сум јас универзумот за да знам или не знам нешто. Некои дури и јавно се фалеа, со гордост на социјални мрежи како го оштетиле брат ми со тоа што на седница на ИО одбиле да му одобрат одредена финансиска помош кога бркаше резултат на маратон на една трка надвор од Македонија. Затоа секој ќе си го добие своето, секој во висина на злото и штетата која ја нанел. Едвај го чекам крајот на филмот, обожавам филмови со среќен крај во кои секој на крајот си го добива заслуженото. Ама јас не сум главна улога, јас сум режисер и ќе направам сѐ што е во моја моќ приказната да заврши со среќен крај по моја мерка. Како што напишав во постот “За губитништвото“ – ама јас никогаш не губам. А што може да изгубиш кога ништо немаш. Вие што имате да изгубите, а што да добиете? Премерете си. Скоро сум сигурна дека до сега ме отпишавте како отидена во паметот, можеби и сте во право, сеедно, тоа не ги менува фактите кои погоре ви ги напоменав за секој индивидуален случај како потпора на мојата поента со која ја стартував статијава. Може и да не ми верувате, дека ова се чисто коинциденции и да продолжите по старо или да кажете, па Весна и ти еднаш ќе си ја добиеш кармата. Можеби, но вие сигурно, само дали сте сто проценти сигурни дека сакате така да се натпреварувате со мене?

            Ах, ќе заборавев да споменам дека ова раздолжувањето оди во двете насоки. Толку бев фокусирана на примерите на сите кои ми наштетиле, што ќе ги заборавев оние кои ми помогнале кога никој не ми помогнал. Па не дека се многу, тие се толку малку, што не чуди како сите повеќе се фокусираме на злобниците, наместо на позитивните луѓе. Оние ретките кои ми излегле во пресрет кога никој друг не ми излегол, напредуваат со квантни скокови од година во година. Има еден тим и неколку индивидуалци кои на некој начин, безусловно ми излегле во пресрет и сеуште се тука за мене, сите вкупно на една рака да се набројат, ама тие се оние луѓе кои се бројат, кои се паметат и остануваат со вас до крајот на филмот. Нема да ги наведувам во овој контекст за да не им го валкам угледот во ист пост со повраќанициве, ама верувам знаат кои се.

Едвај чекам да видам оваа серија како ќе заврши, за да можам да почнам друга да режирам, нема вечно да се занимавам со овие повраќаници од луѓе за кои пишувам денес. Во 2052 година, сѐ што ќе биде останато од нив е овој мој пост со безимени ликови, а децата ќе ме прашуваат, кои ти се овие и јас најскрено нема да се сеќавам.

Permalink